USCIS siết chặt xin thẻ xanh tại Mỹ, tác động EB-5 chưa rõ

Vào ngày 22/5, Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) đã công bố quy định mới yêu cầu hầu hết người nước ngoài đang cư trú tại Mỹ bằng thị thực tạm thời phải rời khỏi nước này và nộp đơn xin thẻ xanh từ nước ngoài. Chính sách này được ban hành thông qua Bản ghi nhớ PM-602-0199 ngày 21/5, tái định nghĩa việc điều chỉnh tình trạng cư trú (AOS) là “diện miễn trừ đặc biệt” chứ không phải một lựa chọn xử lý tiêu chuẩn.

USCIS nhấn mạnh rằng việc này nhằm “trở lại mục đích ban đầu của luật”, chỉ cho phép điều chỉnh tình trạng cư trú “trong những trường hợp đặc biệt”. Sự thay đổi này chủ yếu nằm ở tiêu chuẩn tùy ý mà các viên chức sẽ áp dụng khi xét duyệt hồ sơ, trong khi Điều 245 của Đạo luật Di trú và Nhập tịch (INA) vẫn không thay đổi.

Ý định nhập cư ngay từ đầu

Trong nhiều thập kỷ qua, diện điều chỉnh tình trạng cư trú (AOS) đã cho phép những người nước ngoài đủ điều kiện đang ở Mỹ chuyển đổi từ tình trạng tạm thời sang thường trú nhân hợp pháp mà không cần rời khỏi nước. Theo Doug Rand, cựu cố vấn cấp cao tại USCIS dưới thời chính quyền Biden, khoảng 600.000 người nộp đơn xin chuyển đổi này mỗi năm. David Bier từ Viện Cato ước tính số lượng đơn đang chờ xử lý là khoảng 1,2 triệu.

Với hướng dẫn mới, các viên chức USCIS phải coi việc xử lý hồ sơ qua lãnh sự quán ở nước ngoài là con đường mặc định. Những người nộp đơn muốn điều chỉnh tình trạng cư trú từ trong nước Mỹ sẽ cần chứng minh “những điểm đặc biệt hoặc xuất sắc”, một tiêu chuẩn được rút ra từ phán quyết năm 1974 của Hội đồng Kháng cáo Di trú, vụ kiện Matter of Blas.

Các viên chức được chỉ đạo cân nhắc các yếu tố như: liệu đương đơn có duy trì tình trạng cư trú hợp pháp hay không, có làm việc trái phép, ở quá hạn thị thực, hay có “ý định nhập cư ngay từ đầu” khi nhập cảnh bằng thị thực tạm thời. Bản ghi nhớ cũng nêu rõ, việc không có các yếu tố tiêu cực tự nó không đủ để biện minh cho việc cấp miễn trừ.

Miễn trừ “lợi ích kinh tế”

Ông Zach Kahler, người phát ngôn của USCIS, đã đưa ra một ngoại lệ có thể thu hút sự quan tâm của thị trường di trú đầu tư:

“Trong khi chúng tôi thực hiện điều này, những người nộp đơn cung cấp lợi ích kinh tế hoặc vì lợi ích quốc gia sẽ có thể tiếp tục theo con đường hiện tại của họ”.
Những người khác “có thể được yêu cầu nộp đơn từ nước ngoài tùy thuộc vào hoàn cảnh cá nhân”.

Tuy nhiên, USCIS chưa xác định rõ ràng “lợi ích kinh tế” sẽ được định nghĩa như thế nào. Cơ quan này không cung cấp tiêu chí, ngưỡng cụ thể hay danh sách các loại thị thực đủ điều kiện.

Ý nghĩa đối với nhà đầu tư EB-5

Bản ghi nhớ không đề cập trực tiếp đến Chương trình Nhà đầu tư Nhập cư EB-5. Sự im lặng này gây ra nhiều vấn đề. Các nhà đầu tư EB-5 đang ở Mỹ bằng các loại thị thực tạm thời (F-1, H-1B, E-2, hoặc các loại khác) ngày càng phụ thuộc vào diện điều chỉnh tình trạng cư trú (AOS), đặc biệt kể từ khi Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 (RIA) năm 2022 cho phép nộp đồng thời Đơn I-526E và Đơn I-485. Việc nộp hồ sơ đồng thời cho phép nhà đầu tư có được giấy phép lao động và giấy phép đi lại chỉ trong vài tháng, một yếu tố giúp lộ trình EB-5 trở nên hấp dẫn hơn đáng kể đối với những đương đơn đã cư trú tại Mỹ.

Việc liệu những nhà đầu tư này có nằm trong diện miễn trừ “lợi ích kinh tế” hay không vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Một mặt, toàn bộ tiền đề của chương trình EB-5 là về kinh tế: đương đơn đầu tư tối thiểu 800.000 USD (1,05 triệu USD bên ngoài các khu vực việc làm mục tiêu) và phải tạo ra ít nhất 10 việc làm cho người Mỹ. Nếu có bất kỳ loại thị thực nào cấu thành “lợi ích kinh tế”, EB-5 dường như đủ điều kiện.

Mặt khác, ngôn ngữ của bản ghi nhớ về ý định nhập cư ngay từ đầu có thể gây ra tác động ngược lại. Một sinh viên F-1 nhập cảnh bằng thị thực du học và sau đó nộp đơn EB-5 có thể bị xem xét kỹ lưỡng về ý định kép trong một loại thị thực không cho phép điều này.

Trong một bản tư vấn cho nhà tuyển dụng được công bố, công ty luật di trú WR Immigration lưu ý rằng USCIS “công nhận rõ ràng rằng các phân loại có ý định kép vẫn tương thích với việc điều chỉnh tình trạng cư trú”, dẫn chứng những người có thị thực H-1B và L-1 “ít bị ảnh hưởng hơn”. EB-5 không có trong danh sách đó.

Những lo ngại rộng hơn

Các luật sư di trú đã cảnh báo về những hậu quả dây chuyền vượt ra ngoài sự gián đoạn trước mắt. Bà Shev Dalal-Dheini, giám đốc cấp cao phụ trách quan hệ chính phủ tại Hiệp hội Luật sư Di trú Mỹ (AILA), nói với Associated Press rằng USCIS đang cố gắng “đảo lộn hàng thập kỷ xử lý diện điều chỉnh tình trạng cư trú”.

Viết trên blog của Viện Cato, David Bier đã chỉ ra một cái bẫy cơ học trong cách tiếp cận mới: việc rời khỏi Mỹ có thể kích hoạt lệnh cấm tái nhập cảnh 3 hoặc 10 năm đối với bất kỳ ai đã tích lũy thời gian cư trú bất hợp pháp. Đối với những đương đơn đã ở quá hạn dù chỉ trong thời gian ngắn khi chờ xét duyệt thẻ xanh, việc rời đi để nộp đơn từ nước ngoài có thể khiến họ không đủ điều kiện cho chính loại thị thực mà họ đã rời đi để theo đuổi.

Thời gian chờ xử lý qua lãnh sự quán cũng là một vấn đề khác. Tại một số đại sứ quán Mỹ ở nước ngoài, thời gian chờ hẹn có thể kéo dài hơn một năm. Các đương đơn từ những quốc gia mà cơ sở ngoại giao của Mỹ bị đóng cửa hoặc hoạt động với công suất giảm, như Afghanistan, đối mặt với một thực tế khắc nghiệt hơn: có thể không có đại sứ quán nào để nộp đơn.

Bối cảnh di trú Mỹ vốn đã đầy biến động

Bản ghi nhớ chính sách này được ban hành trong bối cảnh các hạn chế đối với di trú hợp pháp dưới thời chính quyền Trump ngày càng leo thang. USCIS vào cuối năm 2025 đã yêu cầu tăng cường kiểm tra và xem xét tùy ý các đơn từ công dân của 19 quốc gia “có rủi ro cao”, một danh sách bao gồm Iran, Venezuela, Cuba và Haiti, cùng những nước khác. PM-602-0199 bổ sung thêm vào những hạn chế cụ thể theo quốc gia đó, áp dụng tiêu chuẩn tùy ý nâng cao cho tất cả đương đơn bất kể quốc tịch.

Đối với thị trường EB-5 nói riêng, thời điểm này càng làm gia tăng sự bất ổn hiện có. Thị thực Gold Card được đề xuất của chính quyền, mà Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã coi là sự thay thế cho EB-5, vẫn chưa được định nghĩa rõ ràng về mặt pháp lý và vận hành. Giấy phép trung tâm vùng của chương trình EB-5 sẽ hết hạn vào tháng 9 năm 2027, và các quy định bảo vệ quyền lợi cũ của RIA bảo vệ các hồ sơ nộp trước tháng 9 năm 2026. Các nhà đầu tư EB-5 hiện phải đối mặt với một khoảng thời gian hẹp mà cả cơ sở pháp lý của chương trình và con đường điều chỉnh tình trạng cư trú mà họ phụ thuộc đều đang chịu áp lực.

USCIS không nêu rõ khi nào chính sách này có hiệu lực, liệu nó có áp dụng cho các đơn đã nộp hay không, hoặc cách nó tương tác với các quy định nộp hồ sơ đồng thời của RIA. Một số công ty di trú đã chỉ ra rằng khả năng kiện tụng là rất cao.

Nếu quan tâm đến lộ trình định cư Mỹ, anh chị có thể liên hệ IMM Group hoặc để lại thông tin đăng ký bên dưới. Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm của IMM sẽ hỗ trợ đánh giá khả năng thành công của hồ sơ, thẩm định dự án an toàn và xây dựng lộ trình định cư bền vững cho gia đình.